فروش مغازه تجاری در پیروزی پاسدار گمنام بر بلوار پاسدار گمنام// 32 متر تجاری با ملکیت// ارتفاع 4 متر با قابلی...

ادامه

فروش آپارتمان هفتم تیر-کرج هفت تیر پشت بازار کیش کوچه بوستان2-- 81 متر 2 خوابه 10 سال ساخت-- 4 طبقه 2 واحدی طب...

ادامه

فروش آپارتمان در کرج زرکان نو-کرج- واریانشهر- بلوار امیرکبیر- خیابان بهارستان- کوچه ارغوان- پلاک 17 واحد 5// 6...

ادامه

فروش آپارتمان تهرانسر بلوار لاله، خ محمد جعفری-- 57 متر یک خوابه// 4 طبقه 4 واحدی طبقه اول// دارای: انباری// ق...

ادامه
 
قوانین ساخت وساز برج باغ

اولویت بندی مناطق مشهد بر اساس عوامل محیطی مانند:باد،شیب زمین و همچنین از نظر وضعیت منطقه از نظر دفع فاضلاب،نزدیکی به گسل زلزله انجام می شود
اولویت بندی از نظر عوامل محیطی:
اولویت اول:مناطق ۱ ،۲، ۵، ۶
اولویت دوم: ۳ ،۴ ، ۱۱
اولویت سوم : ۷ ،۸ ،۹
اولویت آخر: منطقه ۱۰
اولویت بندی بر اساس مطالعات اقتصادی،اجتماعی و فرهنگی
قابلیت مناسب:منطقه ۱
قابلیت متوسط:۹ و ۱۱


اولویت بندی از نظر دفع فاضلاب و میزان نفوذ آب:
مناطق ۹ و ۱۱ از این نظر در اولویت ۴ میباشند .از این رو ساخت وساز در این مناطق منوط به رعایت ضوابط مربوط به دفع فاضلاب می باشد.
در رابطه با متغیرهای مجاورت به آلاینده های صنعتی و نزدیکی به گسل هر ۳ منطقه ۱ و ۹ و۱۱ در سطح مطلوبی می باشند.
در مکان های در اولویت ۱ و ۲ احداث ساختمان بلند با کاربری اداری و تجاری با رعایت جملگی شرایط و ضوابط بلندمرتبه سازی بلا مانع است.

احداث بلند مرتبه برای کاربری مسکونی برای اولویت های ۳ و ۴ منوط به شرایط زیر است:
خدمات شهری مورد نیاز کاملا تامین باشد.
سطح واحد مسکونی کمتر از ۷۰ متر مربع نباشد.
در جهت پیشگیری از برهم خوردن بافت اجتماعی و فرهنگی محلات مختلف،توصیه می شود از احداث ابنیه کاملا متضاد و منحصر به فرد در محلات پرهیز شود.
ضوابط بلند مرتبه سازی در مشهد مقدس

ضوابط کنترل ارتفاع
کنترل ارتفاع ساختمانهای بلنداز طریق بندهای زیر صورت می پذیرد.
-ضوابط طرح های مصوب فرادست(منطقه بندی ،جامع،تفضیلی و…)ضوابط موردی مربوط به مکانها و محدوده های خاص
-ضوابط مربوط به تناسبات فضایی،دید ناظر و محصوریت و زاویه تابش و سایه اندازی
-ضوابط مربوط به کنترل تراکم جمعیت که با تعداد واحد مسکونی در زمینی با سطح مشخص تعریف و تحدید می شود.
ضوابط طرح های فرادست
-چنانچه طرح های مصوب منطقه بندی و جامع و تفصیلی ضوابط خاص طرحهای موردی نوسازی و بازسازی را از نقطه نظر منطقه بندی ارتفاع ساختمانها در جهت کنترل سیمای حجمی شهر و یا مناطق مختلف آن تثبیت نموده باشند،رعایت این ضوابط لازم الاجراست:
رعایت ضوابط مربوط به ارتفاع ساختمان در حریم آثار و ابنیه با ارزش تاریخی طبق ضوابط و طرحهای مصوب سازمان میراث فرهنگی کشور لازمالاجراست.
ضوابط مربوط به کنترل ارتفاع ساختمان در کریدورهای هوایی بر اساس ضوابط و مقررات سازمان هوایی کشور لازم الاجراست.
در صورتیکه بنا به ملاحظات امنیتی و اجتماعی خاص محدودیت ارتفاع در جوار برخی کاربریها مورد نظر باشد رعایت ضوابط مذکور بر اساس نظرات ارگانهای ذیربط لازم الاجراست.
ضوابط مربوط به تناسبات فضایی ،دید ناظر و محصوریت،زاویه تابش و سایه اندازی
برای قطعات شمالی:منظور قطعاتی از زمین است که در شمال خیابان قرار می گیرد.

: W عرض خیابان(در صورت طرح تعریض عرض پس از تعریض)
: a عرض قطعه
L : طول قطعه
: s عرض ساختمان(در طبقه همکف)
P : طول ساختمان (در طبقه همکف)
n 1 : فاصله ی لبه ساختمان از بر خیابان
n : فاصله ساختمان از لبه شمالی قطعه زمین
M1 : فاصله ساختمان از لبه شرقی قطعه
: M فاصله ساختمان از لبه غربی قطعه زمین
: h ارتفاع حداکثر ساختمان
با توجه به اینکه بسیاری از متغیرهای تعریف شده ممکنست بر اساس ابعاد زمین و طرح مختلف معماری و همچنین کاربری های همجوار قطعه تغییر یابند و از آنجا که ضوابط و مقررات بایستی انعطاف لازم را برای طرحهای مختلف دارا باشند،طیف مختلفی از اندازه ها برای پارامترهای تعریف شده ممکنست بدست آید اما در هر صورت رعایت مسائل زیر لازم الاجراست:
۱٫مقدار n1 (به منظور کنترل نسبی در یک راستا قرار گرفتن بدنه ساخته شده ی خیابان)برابر با ۰٫۲۵ طول قطعه ثابت است. یعنی n1=0.25L
2.بر اساس بند ۱ حداکثرمکان استقرار بنا در طول قطعه تا حد ۷۵ درصد طول قطعه خواهد بود.
۳٫حداقل مقدار n در صورتیکه در ضلع شمال قطعه،کاربری مسکونی باشد معادل ۵ تر خواهد بود.
۴٫حداقل مقادیر M و M1 (یعنی فواصل جانبی ساختمان از لبه زمین یا زمین همسایه) در صورتیکه در بدنه های جانبی از نورگیر و پنجره استفاده ۳ متر و در غیر اینصورت ۱ متر خواهد بود.
۵٫حداکثر ارتفاع ساختمان در راستای محور A-A بر اساس میانگین وزنی زاویه نمایان سازی آسمان( که ۴۵ درجه است)محاسبه خواهد شد.

حداکثر ارتفاع ساختمان از رابطه ی زیر محاسبه خواهد شد:
h=(w+0.25L).tan⁡(۴۵-(a/(a-m)) )
در رابطه فوق در صورتیکه مقدار M1 کوچکتر از M باشد مقدار M1 جایگزین M خواهد شد.
۶٫حداکثر ارتفاع ساختمان در راستای محور B-B بر اساس میانگین وزنی زاویه تابش (که معادل ۳۰ درجه است)محاسبه خواهد شد.به این ترتیب که:
حداکثر ارتفاع ساختمان در راستای B-B از طریق رابطه زیر محاسبه می شود.
h=(10+n)tan⁡〖۳۰٫(a/s)〗

۷٫روابط فوق بر اساس اینکه ساختمان در محور A-A از یک ارتفاع برخوردار باشد ارائه شده است(الگوی۱)در صورتیکه مطابق الگوی ۲ فوق ساختمان در محور A-A دارای ارتفاع متغیر باشد امکان افزایش ارتفاع بخشی از ساختمان در مقابل کاهش بخش دیگر وجود دارد.اما در هر صورت میانگین زاویه نمایان سازی آسمان از ۴۵ درجه تجاوز نخواهد کرد و در هر صورت افزایش ارتفاع ساختمان در یک راستا به هیچ وجه نباید از رابطه زیر تجاوز نماید:
H=2.73(w+0.25L)

مثال زیر محاسبه حداکثر ارتفاع ساختمان در زمین با مشخصات زیر را نشان می دهد:

=۴۳m h (a-a)=(20+13).tan(45×۲۸)/۲۴
h (b-b)=(10+10).tan(30×۲۸)/۲۰+۱٫۷۰=۱۹٫۷۱m
h (f-f)=h (b-b)+13.tan(30×۲۸)/۲۰=۳۹٫۲۹m
h(d-d)=32.76
h (e-e)=26.24
در شکل فوق ارتفاع نقاط مختلف ساختمان بر اساس زاویه تابش و زاویه نمایان سازی آسمان مشخص شده است.
تبصره:در صورتی که در شمال قطعه شمالی پارک و فضای سبز با عمق بیش از ۱۰ متر باشد مقدار n می تواند کاهش یافته و کمتر از ۵ متر منظور گردد.اما در هر صورت به لحاظ لزوم تابش آفتاب به محوطه فضای سبز رعایت مسائل مربوط به زاویه تابش ضروری است که میزان آن می تواند توسط کمیته کنترل و نظارت ساختمانهای بلند مرتبه تعیین شود.

 

 

 

 

 

برای قطعات جنوبی

قطعات جنوبی به قطعاتی اطلاق می شود که در جنوب خیابان قرار دارد.

در قطعات جنوبی رعایت موارد زیر الزامی است:
۱٫به منظور کنترل و فراهم آوردن امکان در یک راستا قرار گرفتن بدنه ساخته شده خیابان اندازه n (میزان عقب نشینی از بر معبر)در شمال قطعه برابر ۵ متر ثابت خواهد بود.
۲٫حداکثر سطح اسقرار بنا در طول قطعه تا ۷۵ %طول قطعه خواهد بود.
۳٫مقادیر M1 وMمطابق بند ۴ مذکور در مورد قطعات شمالی خواهد بود.
۴٫حداکثر ارتفاع ساختمان در راستای محور A-A بر اساس میانگین وزنی زاویه نمایان سازی آسمان که ۴۵ درجه است محاسبه خواهد شد.به این ترتیب که:
حداکثر ارتفاع از رابطه ی زیر محاسبه می شود:
h=(w+5.00)tan (45×a)/((a-M) )
در صورتیکه در رابطه فوق مقدار M1 کوچکتر از Mباشد مقدار M1جایگزین M خواهد شد.
۵٫حداکثر ارتفاع بدست آمده بر اساس بند ۴ بایستی با ارتفاع بدست آمده مطابق میانگین وزنی زاویه تابش ۳۰ درجه نیز کنترل شود.حداکثر ارتفاع ساختمان بطور کلی کمترین مقداری است که بر اساس این بند و بند ۴ محاسبه می شود.حداکثر ارتفاع ساختمان با توجه به میانگین وزنی زاویه نابش از رابطه زیر محاسبه می شود:
h(A-A)=(W+15) tan[30a/S]⁡〖+۱٫۷〗
۶٫روابط فوق بر اساس اینکه ساختمان در محورA-A دارای یک ارتفاع ثابت باشد ارائه شده است.در صورتیکه مطابق شکل صفحه بعد ساختمان در محور A-A دارای ارتفاع متغیر باشد،امکان افزایش ارتفاع بخشی از ساختمان در مقابل کاهش بخش دیگر وجود دارد.اما در هر صورت میانگین زاویه نمایان سازی آسمان نباید از ۴۵ درجه تجاوز نماید.به این معنی که در هر صورت افزایش ارتفاع ساختمان در این راستا(محور A-A) نباید از رابطه زیر تجاوز نماید:
h =2.73(w +0.25L)

 

 

 
مثال زیر نحوه محاسبه حداکثر ارتفاع ساختمان در زمین با مشخصات زیر را نشان میدهد.

ارتفاع بر اساس زاویه نمایان سازی آسمان
h(A-A)=(20+5).tan⁡〖(۴۵×۲۸)/(۲۴ m)=32.55〗
ارتفاع بر اساس زاویه تابش

h(A-A)=(20+15).tan⁡〖(۳۰×۲۸)/(۲۰ m)+1.7=33.2〗

h(B-B)=(20+5+29).tan⁡〖(۴۵×۲۸)/(۲۴ m)=70.40 m〗

h(B-B)=(20+15+29).tan⁡〖(۳۰×۲۸)/۲۰m=57.5〗
در قطهات جنوبی معمولا کنترل ارتفاع از طریق زاویه تابش انجام می شود.
همانطور که ملاحظه می شود بر اساس نوع طراحی میزان عقب نشینی از چهار جهت اصلی در قطعات شمالی و جنوبی و انتخاب تنوع ارتفاع برای ساختمان به ارتفاع های کاملا متفاوتی از ساختمان میتوان دست یافت.ارتفاعی از ساختمان که بر اساس محاسبات فوق بدست می آید صرفا حد نهائی ارتفاع را تعریف می کند.لذا بر اساس ضوابط دیگر ممکنست کاهش یابد.

ضوابط مربوط به کنترل تراکم جمعیت
حداکثر سطح اشغال در ساختمانهای بلند نبایست از ۴۰ درصد مساحت بیشتر شود.
کل تعداد واحد مسکونی ساختمان های بلند مرتبه از تقسیم مساحت کل زمین به ۴۰ بدست می آید(کسر واحد واحد منظور می شود)به عبارت دیگر یه ازای هر واحد مسکونی باید ۴۰ متر مربع در نظر گرفته شود.
حداقل مساحت هر واحد مسکونی نباید از ۷۰ متر مربع کمتر باشد(در طرح هایی که با هدف تامین مسکن ارزان قیمت اجرا می شوند سطح زیر بنای هر واحد مسکونی تا حد الگوی مصرف مصوب کاهش یابد،اما در هر صورت نبایستی از مقدار ۴۰ متر مربع کمتر باشد.

ضوابط تعیین ارتفاع برای ساختمانهای بلند
برای تعیین حداکثر ارتفاع ساختمان در نقاطی که بلندمرتبه مجاز است دو عامل اصلی که معمولا در مباحث طراحی شهری و رعایت حقوق شهروندان و مقیاس انسانی و محیط زیست سالم و امثالهم مطرح هستند مد نظر قرار گرفته اند.

عامل اول رابطه بین عرض خیابان وارتفاع ساختمانهای مجاور است که با توجه به وضعیت ناظر در طرف دیگر خیابان نسبت ۱ به ۱ در نظر گرفته شده است.برای تعیین راس زاویه ۴۵ درجه،ارتفاع چشم ناظر از سطح زمین معادل ۱٫۷۰ متر منظور گردیده است.به این ترتیب ارتفاع ساختمان در لبه خیابان با عرض w به روش زیر محاسبه می شود:

با عنایت به اینکه عقب نشینی ساختمانهایی که در ضلع شمالی خیابانهای شرقی-غربی احداث می شوند به میزان ۲۵ درصد طول زمین الزامی است،این ارتفاع برای ساختمانهای شمالی به شرح زیر خواهد بود:

عامل دوم ایجاد مزاحمت در رسیدن نور آفتاب به ساختمانهایی است که در شمال ساختمان بلند قرار می گیرند،به بیان دیگر زاویه تابش آفتاب ۲۸ درجه که زاویه تابش آفتاب در شهر مشهد ودر کوتاهترین روز سال ۳۰ دی ماه به عنوان دومین عامل محدودکننده ارتفاع برگزیده شده است.با عنایت به کوچکی این زاویه که ارتفاع ساختمان را تا حد زیادی محدود می کند،استفاده از میانگین زاویه مد نظر قرار گرفته است.
اصلاحات:
زاویه تابش را به ۳۰ درجه افزایش می دهیم.
راس زاویه موردنظر را به جای پای ساختمان در ارتفاع ۲٫۱ متری از کف زمین منظور نمود
عمق فضای باز واحد شمالی نیز حداقل ۱۰ متر در نظر گرفته شده است.

به این ترتیب ارتفاع ساختمان مورد نظر در ضلع شمالی با توجه به شکل زیر محاسبه می شود:
جدول زیر ارتفاع ساختمان های ضلع شمالی خیابانهای با عرض ۲۰ ،۲۴ ،۳۰ ،۳۵ متر را نشان می دهد که با طول زمین رابطه دارد
طول زمین ۲۵%+( ۱٫۷+عرض خیابان)=ارتفاع ساختمان با توجه به وضعیت ناظر
Tan30 (7+0.7L)+2.1= ارتفاع ساختمان با توجه به زاویه تابش آفتاب

حداکثر ارتفاع مجاز
ارتفاع حداکثر در مناطق مسکونی ۳۰ متر یا ۱۰ طبقه می باشد.
ارتفاع حداکثر در ساختمانهای اطراف مراکز خدمات ناحیه ای۲۴ متر یا ۸ طبقه می باشد.
ارتفاع حداکثر در ساختمانهای اطراف مراکز خدمات منطقه ای تا ۴۲ متر یا ۱۴ طبقه می باشد.
ارتفاع حداکثر در ساختمانهای اطراف مراکز خدمات حوزه ای ۶۳ متر یا ۲۱ طبقه می باشد.
احداث ساختمان های تا ۲۸ طبقه در مرکز تجاری _اداری شهر ودر اولویت درجه ۱ ،ساخت ساختمان های بلند مرتبه (فضاهای هسته )مجاز است(هر طبقه ۳ متر در نظر گرفته می شود)
دو مرکزیت اصلی در مشهد وجود دارد
۱٫حرم امام رضا (ع) که مرکزیت مذهبی،فرهنگی و تاریخی شهر است
۲٫منطقه ۱ که مرکزیت اداری –تجاری شهر است
به منظور رسیدن نور کافی به خیایانها و حیاط پشت رعایت زاویه مانع نور ALO که در زیر مشخص شده،الزامی است.این زاویه از محور خیابان و خط عقبی قطعه اندازه گیری می شود واندازه این زاویه در مناطق مسکونی باید کمتر از ۵۶ درجه و در سایر مناطق کمتر از ۶۳ درجه باشد.(نسبت ارتفاع به عرض ۱٫۵ در مسکونی و ۲ در سایر مناطق)

برای ایجاد آزادی بیشتر طراحی و امکان ارائه شکلهای متنوع ساختمان،از فرمول ALO میانگین استفاده می شود،در غیر اینصورت ALOبه طریقه معمولی زیر به دست خواهد آمد

تراکم ساختمانی
*مبنای تراکم ساختمانی هر زمین برابر ترکم ساختمانی مصوب و تعیین شده در طرح تفصیلی می باشد.که افزایش آن عنداللزوم مطابق ضوابط این مطالعات خواهد بود
*به دلیل جابجا شدن خطوط برق و آب در ساختمان های پلکانی ودر نتیجه پر هزینه شدن احداث و بهره برداری آن باید از ساخت ساختمان های پلکانی جلوگیری کرد.
*در صورتیکه تراز کف طبقه همکف بیش از ۱٫۲۰ متر از تراز کف وخیابان اصلی مجاور زمین بالاتر باشد،در محاسبه تراکم زیرزمین نیز منظور خواهد شد.
*با توجه به ارتفاع های بدست آمده برای ساختمان و همچنین با توجه به عقب نشینی های شرق و غرب زمین های مجاور حداکثر ۴۰ درصد کل زمین میتواند به ساختمان اختصاص یابد که تراکم نیز بر اساس آن محاسبه خواهد شد.
* حداقل فاصله ساختمان از بر شمالی زمین در زمین های شمالی(که معبر اصلی در جنوب آنها قرار گرفته است )۵ متر می باشد.
*در زمین های شمالی-جنوبی حد پیش آمدگی کلی ساختمان تا ۷۵ درصد طول قطعه در سمت جنوب خواهد بود.
*در صورتیکه طول زمین های مجاوریک معبر متفاوت باشد در جهت تنظیم نمای هماهنگ و متناسب برای خیابان،میزان عقب نشینی با توجه به معدل طول قطعات توسط شهرداری منطقه تعیین خواهد شد.
*تراکم ساختمانی پایه برای هر زمین همان تراکم ساختمانی تعیین شده در طرح تفضیلی می باشد و در صورتیکه امکان احداث بنا با تراکم بیشتر فراهم باشد با رعایت ضوابط و طی مراحل قانونی،اجازه احداث ساختمان با تراکم بیشتر صادر خواهد شد.
*محدودیت تراکم در برابر ایجاد تسهیلات ویژه از جمله مراکز خرید،پاساژهای خرید زیر ساختمان،معابر،پارکهای شهری(عمومی)می تواند تغییر کند.لازم به توجه است که با این تغییر میزان سطح اشغال بنا افزایش نخواهد یافت و تغییر تنها در ارتفاع بنا اعمال خواهد شد.
*سطوح پارکینگ،زیرزمین،مساحت تراسهای روباز،آسانسور،پله،یک سوم بالکنهای یک طرف باز و دو سوم بالکنهای سه طرف باز و سایر فضاهای غیر مسکون در ساختمان در محاسبه تراکم منظور نمی شوند.

رابطه ساختمان با منابع سر وصدا
*ساختن بلندمرتبه در مناطقی که در معرض مستقیم صداهای ناهنجار قرار دارند،توصیه نمی شود.
* بازشوها و پنجره ها باید در حداکثر فاصله از منبع سر وصدا تعبیه شوند.
در مناطق پر سر و صدا ودر صورت ایجاد ساختمان بلند،استفاده از عایق های صوتی در جداره های ساختمان ضرورت دارد.

*در طراحی ساختمان فضاهای عمومی و غیر حساس (راهروها و پله ها و…)در جهت نفوذ صدا و به عنوان موانعی در برابر سر وصدا پیش بینی شوند.

*استفاده از مصالح بنایی (بجای نرده) برای دست انداز بالکن های مشرف به سر وصدا
*استفاده از درخت کاری انبوه در محوطه و فضای باز حد فاصل ساختمان و منبع سر وصدا
ضوابط معابر خاص
اگر زمین مورد نظر در جوار عناصر طبیعی همچون کوه یا مسیل قرار گرفته باشد رعایت زاویه تابش و یا زاویه دید ناظر(هرکدام که در جهت عنصر طبیعی باشند)ضرورت ندارد و تنها رعایت حداقل ۳ متر فاصله به ازای حریم عنصر مورد نظر الزامی است.
اگر عناصر طبیعی در جهت شرقی و غربی نیز قرار گرفته باشند،رعایت حداقل ۳ متر فاصله به اضافه ی حریم مورد نظر الزامی است.
وجود این نوع عناصر در شرق یا غرب قطعه زمین موجب آن نمی شود که قطعه شرقی یا غربی محسوب شود.
در صورتیکه زمین در کنار معبر کندرو یا معبری که در کنار بزرگراه قرار دارد واقع شده باشد در محاسبه عرض معبر مجاور زمین و تعیین محل ناظر این معبر کندرو و فرعی نیز به عرض بزرگراه اضافه می شود.
در صورتیکه فضای باز دائمی همچون پارک ها،منابع آب و امثالهم در شمال قطعه زمین واقع شده باشند،تنها رعایت حداقل ۳ متر فاصله الزامی بوده و رعایت زاویه تابش ضروری نیست.(نمای مشرف به این فضا مانند نمای اصلی طراحی شود.
نحوه عقب نشینی و تعیین ارتفاع (نقاط زاویه تابش و ناظر)در زمین های چهار ضلعی با اضلاع نا موازی مطابق شکل زیر خواهد بود.
خیابان های شمالی-جنوبی
برای خیابان های شمالی –جنوبی (یا خیابانهایی که در جهت عمود بر باد غالب قرار دارند)بلند مرتبه سازی تابع برنامه ای است که طراحی و برنامه ریزی بدنه های خیابان تعیین می نمایند.به بیان دیگر ابتدا به ساکن(حتی در مناطق اولویت اول بلند مرتبه سازی)صدور مجوز ساختمان بلند در خیابان شمالی-جنوبی مجاز نمی باشد.بلکه قبل از آن بدنه خیابان باید به نحوی که امکان عبور باد فراهم بوده و از حبس شدن هوا بین دو لبه طرفین پیشگیری شود،طراحی مناسب به عمل آمده و نقاط یا پلاک هایی که احداث ساختمان بلندمرتبه در آن بلامانع است دقیقا مشخص شوند.

 

محل و جهت استقرار بنا در زمین
در قرارگیری بنا در روی زمین برای حفظ آسایش در برابر صداهای نامطلوب رعایت اصول زیر توصیه می شوند:
احتراز از مناطقی که در معرض مستقیم صدا قرار دارند
استفاده از ساختمان نسبت به سروصدا به عنوان موانعی در برابر صدا
هرچه دورتر کارگذاشتن باز شو ها نسبت به منبع سروصدا
استفاده از عایق صوتی در جداره های خارجی ساختمان در مناطق پر سروصدا
ایجاد فاصله بین ساختمان و منبع صدا
استفاده از پوشش گیاهی به عنوان مانعی در برابر صدا در محوطه
جهت بیشترین استفاده از نور خورشید(با در نظر گرفتن جهت باد در شهر مشهد)زاویه استقرار زیر برای ساختمانها پیشنهاد می شود:

این جهت استقرار با توجه به جهت قطعه بندی زمین و سایر شرایط حاکم بر زمین از جنوب شرقی تا جنوب غربی می تواند تغییر کند.

 

کنترل ترافیک

در صورت لزوم، متقاضی می تواند برای حفظ کارایی و ایمنی راه پیشنهاد انجام اصلاحات هندسی و ترافیکی بدهد
در صورتی که با انجام این اصلاحات، کارایی و ایمنی و عملکرد اصلی راه حفظ شود.صدور مجوز مشروط به انجام این اصلاحات به هزینه متقاضی خواهد بود. نحوه انجام اصلاحات در توافقنامه ای که متقاضی با شهرداری محل امضا می کند ، تعیین می شود. هزینه انجام کلیه کارهایی که برای اتصال بنا به شبکه راه ها لازم می شود ، بر عهده صاحب بنا است.

پیشنهاد می شود برای نحوه اتصال ساختمان های بلند به راه های شهری ، تامین پارکینگ ، عقب نشینی از حاشیه خیابان و استقرار آن ها در زمین به موارد مندرج در آیین نامه طراحی راه ها و خیابان های شهری مراجعه شود.

پنجره ها و نورگیر ها

در ساختمان های بلند منفصل ، تعبیه پنجره و نورگیر در چهار سمت ساختمان بلا مانع است.
چنانچه فاصله ساختمان از لبه زمین مجاور کمتر از ۶ متر باشد ، بازشو پنجره ها در ارتفاع بالای ۱۷۰ cm از کف تمام شده ، تعبیه شود.
بدلیل دریافت گرمای بیشتر خورشیدی ،بیشترین سطح شیشه خور (به تناسب)در دیواره جنوبی ایجاد شود ودر نماهای دیگر حداقل پنجره تعبیه شود.
استفاده از پنجره های دو جداره الزامی است.
برای دستیابی به شرایط مطلوب آسایش از طریق تهویه طبیعی،ورودیهای هوا نباید در زیر حد متوسط کف پنجره قرار گیرند و پنجره ها باید دارای یک قاب متحرک که بتواند نسیم را رو به پایین تنظیم نماید،باشند.
در فواصل کمتر از ۵ متر نسبت به لبه زمین مجاور در اضلاع شرقی و غربی بازشو های پنجره باید در ارتفاع بیش از ۱۶۰ سانتیمتر قرار گیرند.

نماسازی
نماسازی در ۴ جهت ساختمان الزامی بوده و هر چهار نما بایستی از مصالح مشابه و متجانس اجرا شوند.
طراحی جزئیات و اجرای نماسازی باید به گونه ای باشد که امکان ریزش مصالح نما به مرور ایام و یا در اثر ضربه و یا سوانحی همچون زلزله و آتش سوزی و سایر موارد منتفی باشد.
مصالح انتخابی برای نماسازی بایستی با اقلیم ، شرایط محیطی و فرهنگی شهر مشهد هماهنگ و با بافت شهر در تعادل باشد.
در طرح شهر مشهد توصیه می شود پنجره ها کم و با ابعاد مناسب،بافت متراکم و نوع رنگ خارجی بنا تیره و مصالح استفاده شده از مصالح باظرفیت و مقاومت حرارتی زیاد باشد.
نمای بنا ،به منظور جلوگیری از ساخت بناهای نازیبا و چشم آزار که به دلیل بزرگی ساختمانبیشتر در معرض دید قرار دارد،پس از طراحی و بعد از اجرا باید به تصویب کمیسیون کنترل و نظارت برسد.

پیش آمدگی و بالکن
در مجاور معابر در ارتفاع ۵٫۵ متر به بالا و با عمق حداکثر ۱٫۵ متر مجاز است
احداث بالکن در جهت شرقی غربی به شرط وجود فاصله بیش از ۶ متر با لبه زمین مجاور ودر ارتفاع ۷ متر به بالا مجاز است.
احداث بالکن با دست انداز با ارتفاع بیش از ۱٫۷ متر نیاز به وجود فاصله ۶ متر تا لبه زمین مجاور ندارد.
پیش آمدگی در جهت شرقی-غربی به شرطی مجاز است که فاصله لبه پیش آمدگی تا لبه زمین همسایه با رعاین مفاد مربوط به ضوابط پنجره ها و بازشوها کمتر از ۳ متر نباشد.
پیش آمدگی پله فرار از لبه ساختمان مجاز و جز زیربنا محسوب نمی شود.
بیرون زدگی برای سازه(ستون ها و پل ها)توخالی(غیر مسقف و بدون کف ودیواره)معادل حداکثر ۱ متر مجاز می باشد.
تعبیه ستون برای هیچیک از بالکن ها و پیش آمدگی ها(به استثنا بند زیر)مجاز نمی باشد.
در صورت ایجاد پیش آمدگی بصورت رواق در اطراف ساختمان بخصوص ساختمانهای عمومی،رعایت حداکثر ارتفاع ۵٫۵ متر به بالا و احتراز از تعبیه ستون ضرورتی ندارد.حداکثر عمق رواقها ۴ متر میباشد.
ابعاد بالکن نباید کمتر از ۱٫۵ مت باشد.همچنین سطح آن در واحد یک خوابه نباید کمتر از ۴٫۵ متر مربع و در واحدهای دوخوابه کمتر از ۵٫۴ متر مربع باشد
حداکثر ارتفاع ساختمان برای احداث بالکن ۱۲ طبقه می باشد و در طبقات بالاتر از آن تنها در موارد خاص و با رعایت کامل اصول اقلیمی می توان اقدام به احداث کرد.

ضوابط پارکینگ ها

تامین تمامی پارکینگها به ازای هر واحد تا ۲۰۰ متر ۱ پارکینگ و بالاتر از ۲۰۰ متر مربع ۱٫۵ پارکینگ الزامی است
کریدور عبوری وسایل نقلیه حداقل ۵ متر مفید می باشد
جهت عبور و مرور آسان وسایل نقلیه محل پارک و محل گردش ۱۰ متر فضا مورد نیاز می باشد.
اگر تعداد واحدهای پارکینگ زیر ۱۵ واحد باشد،رمپ و دسترسی به این تعداد پارکینگ به عرض ۳٫۵ متر مفید کافی می باشد.
جهت گردش صحیح وسایل نقلیه حداقل شعاع گردش ۶٫۵ متر الزامی است.

پارکینگ مورد نیاز برای مجتمع تجاری به میزان ۲ پارکینگ برای هر واحد تجاری مورد نیاز می باشد.
پارکینگ مورد نیاز برای مجتمع اداری برای هر ۷۵ متر مربع زیربنای خالص ۲ واحد پارکینگ مورد نیاز می باشد.
در مجتمع اداری و بخصوص تجاری بایستی امکان ورود و حرکت و پارک ماشین های بزرگ(کامیونت و کامیون) به پارکینگها برای تخلیه و بارگیری کالا وزباله و امثالهم وجود داشته باشد.
تعداد پارکینگ لازم برای هر ساختمان نسبت به کاربری آن و نسبت به وضعیت اجتماعی-اقتصادی ساکنان آن متغیر است.
اندازه دهانه ورود ماشین در پارکینگها برای هر دو ماشین حداقل ۵ متر و مساحت لازم برای پارک هر ماشین حداقل ۲۵ متر مربع است.
با عنایت به امکان استفاده از زیر سقف برای عبور لوله ها و کانالهای تاسیساتی و همچنین لزوم تامین پارکینگ برای ماشین های سنگین حداقل ارتفاع پارکینگ ۱٫۸ متر توصیه می شود.
از طرح پیلوت در طبقه همکف بدلیل ایجاد منطقه ی آشفته در قسمت پشت به باد پرهیز شود.

تجهیزات و خدمات مورد نیاز ساختمان بلندمرتبه
انباری برای واحدها
فضای سرایداری و نگهبان
یک اتاق کالسکه بچه و دوچرخه
اتاق تجهیزات مکانیکی
اتاق های کنترل
دفتر مدیر
آسانسور
پله فرار
فضای ویژه دربان
خدمه ی زن
تابلوی برق یا تلفن
اتاق بسته های پستی
تلویزیون مدار بسته و تلویزیون آنتن مرکزی
رخشویخانه،محل جمع آوری و نگهداری موقت زباله،فضاهای تفریحی و ورزشی برای تمامی سنین،سرویس ورودی و فروشگاه

راهرو،آسانسور و پله فرار

حداقل عرض مجاز راهرو داخلی ۱٫۲ متر است.در فواصل کوتاه در طول مسیر،راهروهای با عرض ۳ متر پیشنهاد می شوند که امکان تراکم افراد را قبل و بعد از محل انسداد ایجاد کنند.
برای هر ۵۰ واحد مسکونی تعبیه یک آسانسور ضروری است که حداکثر فاصله این آسانسور تا ورودی ساختمان ۴۵ متر باشد.تا ارتفاع ۶ طبقه استفاده از یک آسانسور کافی است.اما در ارتفاعات بالاتر استفاده از ۲ آسانسور اجباری است.توصیه می شود که دو آسانسور به دلایل اقتصادی و کاهش درب های آسانسور به صورت متناوب در طبقات توقف داشته باشند
در زمان استفاده از ۲ آسانسور،یکی از آنها باید به اندازه ای بزرگ باشد تا یک برانکار به راحتی در آن جای گیرد(برای اجرای این امر یک آسانسور ۱۲ نفره باریک مناسب است.
ترجیحا پلکان فرار از نور و تهویه طبیعی برخوردار باشند.عرض هر مسیر پلکان حداقا ۱۱۲ سانتی متر،پاگرد ورودی به طبقات ۱۵۰ سانی متر و پاگرد هر نیم طبقه حداقل ۱۲۰ سانتی متر پیش بینی شود ودر خروجی پله،پله های فرار حداقل ۲ برابر عرض درب خروجی پهنا داشته باشند تا از تراکم ساکنان جلوگیری شود.
کیفیت زمین شناسی

از آنجایی که ظرفیت باربری خاک و کیفیات زمین شناسی در انتخاب موقعیت ساختمان و شکل پلان تاثیرگذار است،توصیه می شود در مرحله تعیین موقعیت ساختمان در زمین،یک نقشه ی ترازبندی سطح زمین تهیه شود و محل های خاک برداری و خاک ریزی و حجم عملیات با توجه به جنس خاک مشخص شود و محل ساختمان با توجه به آن تعیین شود تا حداقل هزینه خاک برداری و خاک ریزی مصروف گردد.
مشخصات سازه ها و اجرای اسکلت
برای تمامی ابنیه بلندمرتبه آزمایش مکانیک خاک با زدن دو گمانه با عمق ۳۰ متر جهت آزمایش مکانیک خاک و عدم گسلش اجباری می باشد(طبق نظر مهندسین محاسب)این نظر راباید مهندسین مشاور دارای رتبه بندی از سازمان برنامه و بودجه انجام داده و به تایید گروه مکانیک خاک شهرداری برسد.
کارگران(به ویژه کارگران شاغل در قسمتهای سازه همچون آرماتوربندها،جوشکارها و بتن سازها)باید دارای گواهی صلاحیت و مهارت از موسسات ذیصلاح باشند.
انجام آزمایشات بتن و جوش برای ساختمان های بلند ضرورت دارد.
سیستم آبرسانی

تامین آب و اخذ انشعاب از آب شهری طبق مقررات سازمان آب منطقه ای خواهد بوئ.
استفاده از آب تصفیه شده شبکه شهر برای استخرها و آبیاری فضای سبز محوطه ممنوع بوده و آب مورد نیاز آنها باید از طرق مناسب تامین شود.
در صورت تامین آب مصرفی از شبکه آبرسانی شهری،ودر صورت عدم فشار کافی آب تامین فشار برای طبقات ششم و بالاتر برعهده سازنده خواهد بود.
تامین آب آتش نشانی و کل سیستم اعلام و اطفا حریق باید طبق مقررات سازمان آتش نشانی انجام شود.
توجه به موضوعات زیر در طراحی و اجرای شبکه داخلی توزیع آب سرد و گرم طبقات ضروری است:

منطقه بندی در ارتفاع
حفاظت از آب تصفیه شده برا ی مصرف آشامیدن
اتخاذ تمهیدات صرفه جویی در مصرف
در طراحی و اجرای مسیر لوله ها و انشعابها در شبکه توزیع آب سرد و گرم باید استقلال واحدها و قابلیت دسترسی به آنها مدنظر قرار گیرد.

سیستم روشنایی
تامین انرژی برق ساختمان بلند مرتبه و اخذ انشعاب از شبکه شهری مطابق ضوابط شرکت برق منطقه ای مشهد خواهد بود.
توجه به راه های عملی صرفه جویی در مصرف انرژی الکتریکی در طراحی شبکه مصرف برق ضروری است.
تامین روشنایی ایمنی ،حفاظتی و آگاهنده هواپیماها و هلی کوپترها مطابق ضوابط جاری کشور ضروری است.
طراحی و اجرای سیستم کنترل و قطع و وصل روشنایی،تغذیه از برق شهری و نیروگاه اضطراری ضرورت دارد.
لوازم برقی و نورپردازی خارجی،باید پوشش لنز پراکنده کننده یا بازتابگر داشته باشند تا لامپ را از دید محفوظ کنند و جهت نور را از ملک همسایه دور کنند.نور مستقیم از لوازم روشنایی خارجی،فقط مجاز است که به دیوارها ،لبه بام ومحیط حیاط خود ملک بیفتد.

سیستم گازرسانی
تطبیق کلیه لوله کشی های گاز در مجموعه و انشعاب از شبکه گازرسانی شهری با ضوابط شرکت ملی گاز و اخذ تایید شرکت گاز برای عملیات طراحی و اجرا ضرورت دارد.

در صورت اتصال به شبکه گاز شهری،رعایت نکات ایمنی و ملحوظ داشتن استقلال واحدها ضروری است.در صورت استفاده از گاز مایع ،تعیین محل نگهداری کپسولها و راههای حمل و نقل آنها نیاز به اخذ تایید از مراجع ذیصلاح در مرحله طراحی است.
سیستم دفع فاضلاب و آب
قابلیت دسترسی به شبکه برای بازدید و رفع اشکال
محافظت داخل ساختمان و فضاهای مجاور آن در برابر آلودگی،انتشار بو و گازهای زیان آور،نشت و گرفتگی
جمع آوری فاضلاب و نحوه اتصال آن به سیستم فاضلاب شهر باید مطابق مقررات شرکت آب و فاضلاب انجام شود
استفاده از هرگونه چاه جذبی،تانک باید با اجازه و تایید شرکت آب و فاضلاب انجام شود.

 

مشخصات تجهیزات ایمنی حریق
پیش بینی وسایل زیر ضروری است:
لوله بالادهنده ی مناسب(با قطر و مقاوت کافی به منظور رسانیدن آب به طبقات)که تا بام امتداد داشته باشد ودر هر طبقه به تعداد مورد نیاز از آن انشعاب گرفته شود.
تدارک ورودی مناسب آب در خارج از ساختمان به منظور اتصال لوله آتش نشانیو پمپاژ آب و رسانیدن آب به طبقات از طریق لوله بالا دهنده در صورت نیاز
تدارک لوله و سر لوله مناسب در تمام طبقات با علایم مشخص برای استفاده آتشنشانان
تدارک پمپ های تقویتی در صورت نیاز در مسیر لوله بالادهنده
پیش بینی برق اضطراری
طراحی آسانسور به صورتی که ضمن ایمن بودن با استفاده از یک کلید مخصوص در اختیار آتشنشانان قرار گیرد و از فرمان سایرین خارج گردد و یا تدارک آسانسور مخصوص برای موارد اضطراری
استفاده از کابل های مخصوص مقاوم در برابر آتش
در همه طبقات زنگ خطر و سیستم ارتباطی مناسب نصب شود
در ساختمانهای بالای ۲۰ متر ارتفاع استفاده از آبفشان خودکار ضروری است.این وسیله باید در تمامی فضاها و دسترسی ها نصب شود وبه یک سیستم آبرسان متصل باشد تا هرگاه دمای محیط از حد معینی بالاتر رفت،،به طور خودکار آبفشانی کند.
ساختمان باید دارای یک ژنراتور برق اضطراری استاندارد باشد

 

 
مکانها و نقاط و محدوده هایی که احداث ساختمان بلند در آنها مجاز نمی باشد

در محدوده حریم ساختمانها و مجموعه های تاریخی و ثبت شده به عنوان میراث فرهنگی که حدود آن توسط سازمان میراث فرهنگی کشور اعلام خواهد شد.
در محدوده باغها و زمین های کشاورزی که احداث هرگونه ساخت و ساز در آنها ممنوع اعلام شده است.
در محدوده نواحی و مکانهایی که مطابق اعلام نظر سازمانهای خدمات و مدیران شهری همچون ترافیک و تاسیسات و فاضلاب و آب وبرق،احداث بلندمرتبه در آنها موجد مشکلات خواهد بود.
در محدوده هایی که طبقه بندی امنیتی و حفاظتی در آنها معمول بوده و به دلیل وجود برخی تاسیسات محدودیت ارتفاع ساختمانها توصیه و یا اجبار شده است.
در محدوده ودر حریم گسل ها
در محدوده و حریم دکلهای فشاری
در محدوده و حریم دالانهای هوایی و مسیرهای تقرب و اوج هواپیماها
هر قطعه زمینی که در آن امکان رعایت ضوابط مربوط به بلندمرتبه سازی(مذکور در این مجموعه) فراهم و مقدور نباشد.
در کلیه محدوده ها،مناطق و زمین هایی که طرح های فرادست ازجمله طرح تفضیلی ایجاد ساختمان بلند در آنها را صراحتا مجاز ندانسته و یا ممنوع باشد.

 

 

ضوابط کلی

برای ساختمانهای با بیش از یکصد واحد مسکونی و همچنین ساختمانهای تجاری و ساختمانهای اداری بر تردد،باید گزارش توجیهی ترافیکی تهیه شود و به تصویب کمیسیون ۵ برسد
ملاک عمل کلیه محاسبات و ضوابط مساحت و شکل زمین پس از رعایت اصلاحی است.
-مراجع حمل و نقل شهری،حفاظت و نگهداری شبکه خیابانها و پیاده روهای شهر،حفاظت محیط زیست،اداره های مسئول خدمات و زیرساختهای شهری(آب و فاضلاب و برق)سازمانهای مسئول تامین مسکن و سازمانهای حفاظت آثار تاریخی و فرهنگی درباره تاثیرات ساختمان های در امور مربوط به حوزه ی کار خود نظر می دهند.
-بخش هایی از شهرداری یا مراجع دیگر که صدور مجوز ساخت را برعهده دارند یا بر اجرای مقررات ساختمانی نظارت می کنند
برای ساختمانهای بلندمرتبه با بیش از ۲۰ طبقه
بایستی گزارش لازم در زمینه های زیر و به عبارتی تاثیر ساختمان بلند بر مقولات زیر تهیه و به تایید شهرداری برسد.اهم گزارشهای مورد نیاز عبارتند از:
هماهنگی و تناسب با کاربری های ناحیه
تاثیر بر ترافیک و سیستم حمل و نقل
تاثیر کیفیت هوا
ایجاد صوت
وضعیت خاک و فعل و انفعالات افقی لایه های زمین
منابع آب
مراحل اجرای ساختمان و مشکلات ناشی از آن از قبیل گرد و خاک،اختلال در ترافیک،سر و صدا و…
هزینه احداث ساختمانهای بلند مرتبه و عوارض ساخت

الف:هزینه های ساخت
هزینه ساخت و اتمام ساختمانهای بلند در مناطق شهری بطور کلی از ۳ عامل قیمت زمین(شامل احداث بنا،تجهیزات و هزینه بهره برداری از تاسیسات زیربنایی)و عواض ساخت تشکیل می شود.
۱٫الف:قیمت زمین
بطور کلی برای احداث یک متر مربع مفیدبنا قیمت زمین بصورت زیر محاسبه می شود:

M=L/(K*n)×I^t
که در آن:
L : قیمت هر متر مربع زمین
K : سطح اشغال
: n تعداد طبقات ساختمان
: I نرخ بهره بانکی
t : زمان ساخت
M : سهم قیمت زمین برای هر متر مربع فضای ساخته شده مفید

۲٫الف:قیمت هر متر مربع ساخت:قیمت هر متر مربع ساخت فضای مفید بصورت زیر است:

N=(C(1+x)×α)/(K×n)×[((۱+I)^(t+1)-(1+I))/(I×t)]
که در آن:
C : هزینه احداث یک متر مربع ساختمان با مشاعات و هزینه های جنبی
x : ضریب صعوبت ساخت در طبقات(میزان این ضریب در گزارش مرحله اول بخش مطالعات اقتصادی ارائه شده است) در هزینه احداث فرض بر این است که سرمایه ساخت به تناسب زمان ساخت تامین و هزینه می گردد.
α : تراکم ساختمانی
N : قیمت احداث هر متر مربع فضای مفید

۳٫الف:هزینه عوارض ساخت و تراکم مازاد
D=((α-۱٫۲))/(K×n)×(۱+I)^t
عدد ۱٫۲ یا ۱۲۰ درصد معادل تراکم پایه است با در نظر گرفتن فروض زیر:
۱-K=50 %
2- I =0.0125
3-t=12+1.5n
4-α=K×n
C=800000 ریال(برای سال جاری)
میزان هزینه ساخت یک متر مربع مفید زیربنا بدون احتساب مقدار D برابر خواهد بود

ب:با فرض اینکه بین قیمت زمین در هر منطقه شهری با قیمت فروش هر متر مربع آپارتمان همبستگی وجود دارد.
پس از جمع آوری اطلاعات در مورد قیمت فروش یک متر مربع آپارتمان در تهران و مشهد(بر اساس قیمت زمین)و مقایسه در شهر با هم برازش خط رگرسیونی به نتایج زیر رسیدیم:
تهران
جدول زیر متوسط قیمت یک متر مربع ساختمان مسکونی کلنگی زیربنای واحد مسکونی آپارتمانی در تهران در سالهای ۷۷تا ۸۰ که توسط مرکز آمار ایران گرفته شده نشان می دهد

بعد از برازش خط رگرسیونی بر روی این داده ها رابطه زیر را داریم:
Y=0.914L+451011

L قیمت یک متر مربع زمین ساختمان کلنگی(هزار ریال)
Y قیمت یک متر مربع زیربنای واحد مسکونی آپارتمانی(هزار ریال)

مشهد

در شهر مشهد که شامل ۱۱ منطقه فقط ۳ منطقه مورد بحث یعنی ۱،۹ و ۱۰ مورد بررسی قرار گرفت.خط رگرسیونی بر اساس جدول زیر برازش داده شد:

بعد از برازش خط رگرسیونی بر روی این داده ها رابطه زیر را داریم:
Y=1.0577L+129.912
البته به علت فقدان آمار و ارقام در سالهای اخیر از این سالها استفاده شده است:
در این قسمت هزینه ساخت آپارتمان،از قیمت فروش آپارتمان کسر کرده و فرمولهای زیر را داریم که در اصل همان سود می باشد.

در مرحله بعد روابط مربوط به سود یا قسمت سوم هزینه ساخت(D )مساوی قرار داده شده و سعی شده رابطه بین هزینه عوارض یک متر مربع فضای مفید با قیمت زمین بدست آید.در این رابطه ضریب b دخالت داده شده که توجیه آن بصورت زیر است:
الف:اگر فرض می شود نیمی از سود حاصل از سرمایه گذاری در ساختمان های بلند بایستی به نحوی در اختیار مدیریت شهری قرار گیرد تا از عوارض احداث ساختمانهای کاسته شود و صرف توسعه فضاهای خدمات عمومی قرار گیرد.در این صورت مقدار b برابر ۰٫۵ خواهد بود.به همین ترتیب b=0.75 به معنای تعلق حدود سه چهارم سود حاصله به توسعه امور شهری است.به طور کلی میزان b می تواند بین ۰٫۲۵ تا ۰٫۷۵ تغییر کند.

در تعیین میزان b بایستی به سیاستهای کلی توسعه مسکن،کمبود مسکن،نوسازی بافت های شهری و دیگر عوامل توجه نمود.

با توجه به نزدیکی ارقام حاصله از روابط فوق در جهت ساده تر شدن عملیات روابط زیر بطور متوسط پیش بینی می شود.
۱٫برای ساختمانهای تا ۱۰ طبقه:
M=b(0.77L-1128.9)
2.برای ساختمانهای بین ۱۰ تا ۱۵ طبقه:
M=b(0.68L-1032.5)
3.برای ساختمانهای بین ۱۵ تا ۲۰ طبقه:
M=b(0.62L-1024.3)
توضیح مهم :L مضربی از قیمت کارشناسی مناطق مختلف خواهد بود که ضریب مربوطه در ابتدای هر سال توسط شهرداری مشهد تعیین و اعلام خواهد شد.

تاريخ تنظيم: یکشنبه 8 اسفند ماه 1395
فرم ثبت نظر
نام
آدرس ايميل
* متن نظر
* متن کنترلی را وارد کنيد

در اين بخش نظری ثبت نشده است.